Тарихда машҳур кашфиётлар ҳамиша ҳам ўз
вақтида етарлича қадрланмаганлигини биламиз. Йиллар, асрлар оша ана шу
кашфиётлар одамлар учун заруратга айланиб борган ва қадриабад бўлган. Мисол
учун Христофор Колумб кашфиётини олинг. Беш юз йилдан бери унинг жасорати турли
нуқтаи назарлардан баҳоланиб келинмоқда.
Маълумки, Колумб Америка қитъасини 1492
йилнинг кузида кашф этган эди. Худди ўша пайтларда Хуросонда Ҳусайн Бойқаро
ҳоким бўлган, Алишер Навоий «Хазойин ул-маоний» китоби устида иш бошлаган.
Колумбгача жаҳонда икки ҳоким ортиқча, деб даъво қилган македониялик Искандар
ҳам, Чингизхон ҳам, бошқа фотиҳлар ҳам океан ортида улкан қуруқлик борлиги ва
унда одамлар яшашидан бехабар бўлишган.
